|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
Devletler ve Diğer Devletlerin Vatandaşları Arasındaki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümlenmesi Hakkında Sözleşme (icsid) (*)Akit Devletler, Ekonomik gelişme için uluslararası işbirliği ihtiyacını ve uluslararası özel yatırımlarının buradaki rolünü gözönüne alarak, Bu gibi yatırımlarla ilişkili olarak akit devletler ile diğer akit devletlerin vatandaşları arasında zaman zaman anlaşmazlıkların çıkabileceği olasılığını akılda tutarak, Bu gib anlaşmazlıkların genel olarak ulusal yasal işlemlere konu olmalarına rağmen, bazı durumlarda anlaşmazlılkarın uluslararası methodlarla çvzümünün uygun olabileceğini kabul ederek, Eğer isterlese akit tarafların ve akit devletlerin vatandaşlarının bu tip anlaşmazlıkların uluslararası uzlaştırma ve hakemliğe sunmaları için kolaylıkların elverişliliğine özel önem atfederek, (*) 2 Haziran 1988 tarih ve 19830 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Devletler ve Diğer devletlerin Vatandaşları Arasındaki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümlenmesi Hakkında Sözleşmenin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunun 1. maddesi şöyledir: "Madde 1.-24.6.1987 tarihinde imzalanan ve Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü İçin Uluslararası Merkezi (ICSID) kuran Devletler ve Diğer Devlet Vatandaşları Arasındaki Yatırım Uyşumazlıklarının Çözümlenmesi Hakkındaki Sözleşmenin: a) Yabancı sermaye ile ilgili yürürlükteki mevzuat çerçevesinde izin verilmiş ve fiilen yatırım faaliyetleri başlaış olan yatırımlaradan kaynaklanan uyuşmazlıklarının ICSID'e götürülebilmesi, b) Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde bulunması dolayısı ile Türkiye'de mevcut gayrimenkuller üzerindeki mülkiyet ve aynî hak uyuşmazlıklarının ICSID'e götürülmemesi, c) Türkiye Cumhuriyeti'nin diğer ülkelerle imzalanacağı "Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına" ilişkin münferid ikili anlaşlmalarda yatırım uyuşmazlıklarının Lahey Adalet Divanı'na götürülmesine ilişikin ICSID Sözleşmesinin 64 üncü maddesine Rezerv konulması, Kaydıyla onaylanması uygun bulunmuşutr. Bu tip kolaylıkların IBRD'nin himayesi altında oluşuturulmasını arzulayarak, Arabuluculaın tavsiyelerine uygun görüş ve herhangi bir hakem kararına uymayı gerektiren bağlayıcı bir anlaşmayı tesis eden bu gibi kolaylıklar yoluyla bu tip anlaşmazlıkların uzlaştırma ve hakemliğine sunulması için tarafların karşılıklı mutabakatı gereğini kabul ederek, ve Hiçbir akit devletin, bu sözleşmeyi onaylanmış teyid etmiş ya da kabul etmiş olduğu gerçeğine rağmen, kendi rızası olmaksızın herhangi bir anlaşmazlığı uzlaştırma ve hakemliğe unma yükümlülüğünde olmadığını ilan ederek, Aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varmışlardır. KISIM I: Yatırım Anlaşmazlıklarırır Çözümü İçin Uluslararası Merkez (International Centre for Settlement of Investment Disputes) BÖLÜM I: Kuruluş ve Teşkilat Madde 1: 1. Bu sözleşme iye Yatırım Anlaşazlıklarının Çözümü için Uluslararası Merkez kurulur. (bundan böyle "Merkez" olarak anılacaktır.) 2. Merkezin amacı, bu sözleşmenin hükümlerine uygun olarak akit devletler ile akit devletlerin vatandaşları arasındaki yatırım anlaşmazlıklarının uzlaştırılması ve hakemliği için kolaylıklar sağlamak olacaktır. Madde 2: Merkezin yerleşim yeri Dünya Bankası'nın merkezi içerisinde olacaktır (Bundan böyle Banka olarak anılacaktır.) Yerleşim yeri İdari Konseyin 2/3'lük çoğunlukla alacağı bir kararla değiştirilebilir. Madde 3: Merkez; bir İdari Konsey ve bir Sekreterya'ya sahip olacak ve Arabulucular ve bir Hakemler Paneli oluşturulacaktır. BÖLÜM 2: İdari Konsey 1. İdari Konsey her akid devletten glen birer temsilciden oluşacaktır. Temsilcinin görevini ifa edemediği ya da toplantılara katılamadığı durumlarda yardımcı temsilci olarak hareket edebilir. 2. Aksi bir atamanın olmadığı durumda, bir akit devlet tarafından atanan Bankanın her guvernör ve guvernör yardımcısı otomatik olarak sözkonusu devletin konseydeki temsilci ve temsilci yardımcsı olacaktır. Madde 5: Bankanın Başkanı otomatik olarak İdari Konseyinde Başkanı olacak, (bundan böyle başkan olarak anılacaktır.) fakat oy hakkı bulunmayacaktır. Başkanın yokluğunda veya görevlerini ifa edemediği durumda ve Banka Başkanlığı makamının boş olduğu durumda Banka başkanı olarak görev yapan kişi İdari Konseyin Başkanı olarak da hareket edecektir. Madde 6: 1. Burada bu sözleşmenin diğer hükümlerinde kendisine verilen yetki ve işlevlere ön yargısız bir biçimde, İdari Konsey; a) Merkezin İdari ve Mali Tüzüklerini kabul edecektir. b) Arabuluculuk ve Hakemlik davalarının tesisinin prosedürü kurallarının kabul edecektir. c) Arabuluculuk ve Hakemlik davalarının prosedürü kurallarını (bundan böyle arabuluculuk ve hakemlik kuralları olarak anılacaktır) kabul edecektir. d) Banka'nın İdari olanak ve hizmetlerinden faydalanmak için Banka ile yapılacak düzenlemeleri onaylayacaktır. e) Genel Sekreterlik ve Genel Sekreter Yardımcılığının hizmet koşullarını belirleyecektir. f) Merkezin gelir ve harcamalarının yıllık bütçesini kabul edecektir. g) Merkezin yıllık faaliyet raporunu onaylayacaktır, Yukarıdaki a, b, c ve f. paragraflarında sözü edilen kararlar İdari Konseyin 2/3'lük oy çoğunluğu ile alınacaktır. 2. İdari Konsey gerekli gördüğü hallerde böyle Komiteler atayabilir. 3. İdari Konsey bu sözleşmenin uygulanmasında gerekli olduğuna karar verecet olursa diğer yetki ve fonksiyonlarını da kullanacaktır. Madde 7: 1. İdari Konseyin bir adet yıllık toplantısı ve Konsey veya en az beş Konsey üyesinin teklifiyle Başkan veya Genel Sekreter tarafından toplanacak diğer toplantıları olacaktır. 2. İdari Konseyin her üyesi bir oy hakkına sahip olacak burada sağlanan istisnaların dışında tüm kararlar oy çoğunluğu ile alınacaktır. 3. İdari Konseyin herhangi bir toplantısı için salt çoğunluk onun üyelerinin çoğunluğu olacaktır. 4. Üyelerin 2/3 çoğunluğu ile İdari Konsey, başkanın toplantı yapmaksızın üyelerin oylarını toplayabileceği ve salt çoğunlukla karar alabileceği bir usul tesis edebilir. Oylar, bu usulde, üyelerin belirlenen zaman içinde çoğunluğu sağlamaları ile geçerli olacaktır. Madde 8: İdari Konsey Üyeleri ve Başkan Merkezden herhangi bir karşılık olmaksızın hizmet verirler. BÖLÜM 3: Sekreterlik Madde 9: sekreterlik, bir Genel Sekreter, bir veya birden fazla Yardımcı Sekreter ve personelden oluşacaktır. Madde 10: 1. Genel Sekreter ve Yardımcı Sekreter İdari Konseyin 2/3'lük çoğunluğu ve Başkanın aday gösterilmesi ile tekrar seçilme hakkı saklı olarak altı yıldan fazla olmamak üzere seçilirler. Başkan İdari Konseyin üyelerine danıştıktan sonra sözkonusu her maka için bir veya birden fazla aday gösterebilir. 2. Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcılığı ofisleri her türlü politik düşünceden bağımsı olarak ahareket edeceklerdir. Ne Genel Sekreter, ne de Genel Sekreter Yardımcıları hiçbir işe çalışmayacağı gibi, İdari konseyin onayı olmaksızın başka bir işle de iştigal edemeyeceklerdir. 3. Genel Sekreterin yokluğunda veya görevlerini ifa edemediği durumda ve Genel Sekreterlik makamının boşluğunda, Genel Sekreter Yardımcısı Genel Sekreter gibi hareket edecektir. Eğer birden fazla Genel Sekreter Yardımcılığı varsa bu durumda bunlar İdari Konseyin belirleyeceği sıra ile GenelSekreterlik yapcaklardır. Madde 11: Genel Sekreter Merkezin yasal temsilcisi ve asli memuru olacaktır ve bu sözleşmenin hükümleri ve İdari konseyin kabul ettiği kurallara uygun olarak Merkezin idaresinden ve personel atamasından sorumlu olacaktır. Ayrıca sicil memuru fonksiyonlarını da yerine getirecek ve bu sözleşmeye ve tastiklenmiş örneklerine uygun olarak alınacak olan hakem kararlarını gerçekleştirilmesini sağlamak için yetki sahibi olacaktır. BÖLÜM 4: Paneller Madde 12: Arabulucular Paneli ve Hakemler Paneli, her biri kalifiye kişilerden, burada çalışmaya gönüllü ve atanacak personelden oluşur. Madde 13: 1. Her akit devlet, her Panel'e kendi vatandaşlarından veya diğer ülke vatandaşlarından 4 kişi atayacaktır. 2. Başkan her bir panele 10 kişi atayabilir. Ancak atanan her kişi farklı ülke vatandaşı olacaktır. Madde 14: 1. panellerde hizmet vermek üzere atanacaklar, yüksek ahlak sahibi hukuk, ticaret, sanayi ve maliye konularında yetkili kabul edilen ve bağımsız yargı uygulayacağına güvenilebilecek kişiler olacaklardır. Hakem Panelinde görev alacaklar için hukuk alanındaki yeterlilik özel önem taşımaktadır. 2. Başkan, panelde görev alacak kişileri atarken, dünya da mevcut yasal ve ekonomik sistemleri temsilinin sağlanması hususuna özel önem atfedecektir. Madde 15: 1. Panel üyeleri 6 yıllık yenileblir dönemler çerçevesinde hizmet vereceklerdir. 2. Herhangi bir panel üyesinin ölümü veya istifası halinde, bu üyeyi atamaya yetkili makam bu üyenin geri kalan süresi için yeni bir kişi atama hakkına da sahiptir. 3. Panel üyeleri kendi yerlerine atama yapılıncaya kadar görevde kalacaklardır. Madde 16: 1. Bir kişi her iki panelde de görev alabilir. 2. Eğer bir kişi aynı panelde birden fazla akit ülke temsilcisi olarak veya bir veya birden fazla ülke ve başkan tarafından atanırsa ilk atayan ülkenin temsilcisi olarak farz edilecek veya bu ülkelerden biri onun vatandaşı olduğu ülke isi bunun temsilcisi sayılacaktır. 3. Tüm atamalar Genel Sekreterliğe bildirilecek ve bu bildirimlerin alındığı tarihten itibaren geçerli sayılacaktır. BÖLÜM 5: Merkezin Finansmanı Madde 17: Eğer Merkezin harcamaları, sağladığı olanaklar karşılığı elde edilen gelirlerden veya diğer gelirlerden karşılanmıyorsa, geri kalan kısım, Bankaya üye olan ülkelerden onların Banka sermayesine katkı payları oranında, Bankaya üye olmayan ülkelerden ise, İdari Konseyin belirleyeceği kurallar içinde sağlanacaktır. BÖLÜM 6: Statü, İmtiyaz ve Dokunulmazlıklar Madde 18: Merkez, tam olarak uluslararası tüzel kişiliğe sahip olacaktır. Merkezin yasal kişiliği şunları da kapsayacaktır. a) Sözleşme yapmak, b) Taşınır ve taşınmaz mal sahibi olmak veya satmak, c) Hukuk Davaları açmak. Madde 19: Merkez fonksiyonlarını, tam olarak yapabilmek için akit ülke sınırları içindebu bölümde dercedilen dokunulmazlık ve imtiyazları kullanacaktır. Madde 20: Merkez kendisi feragat etmedikçe menkul ve gayrimenkulleri hakkında da aynı dokunulmazlık ve imtiyazlardan yararlanacaklardır. Madde 21: Başkan, İdari Konsey üyeleri, arabulucular, hakemler veya 52. maddenin 3. paragrafına göre atanmış Komite üyeleri ve Sekreterlik işçi ve memurları; a) Merkez Sarfı nazar edinceye kadar, kendilerine verilmiş olan görevlerin ifasında yasal dokunulmazlık haklarını kullanırlar, b) Yerel vatandaş olmayanlar, göçmen kısıtlamaları, yabancı kayıtlarının gerektirdiği işler ve ulusal hizmet yükülülüğünden muaf tutulacak ve kambiyo kısıtlamaları ile ilgili kolaylıklardan faydalanacaklardır. Ayrıca akit ülkelerde onların, diğer akit ülkelerdeki karşılıklarına denk gelmek üzere, temsilcilerine işçilerine ve memurlarına sağladıkları seyahat kolaylıklarından aynen faydalanacaklardır. Madde 22: Madde 21 hükümleri busözleşme çerçevesinde davaya katılan taraflara, temsilcilere, danışmanlara, avukatlara, şahitlere ve uzmanlara uygulanacaktır. Ancak paragraf (b) hükümleri sadece davanın görüleceği yere dava ile ilgili gidiş gelişlerde ve ikametlerde uygulanacaktır. Madde 23: 1. Merkez arşivleri gerekli olduğu yerlerde dokunulmaz olacaktır. 2. Resmi yazışmalarıyal ilgili olarak Merkez, her akit ülke tarafından diğer uluslararası kuruluşlara kıyasla daha az müsaadeye mazhar sayılmayacaktır. Madde 24: 1. Bu sözleşme ile yetki verilen merkezin değerleri , malları, geliri ve işlemleri faaliyetleri vergi ve gümrüklerden muaf olacaktır. Merkez ayrıca vergi ve gümürk toplama yükülülüğünden de muaf olacaktır. 2. Yerel vatandaşları haricinde, Merkez tarafından Başkana, konsey üyelerine veya diğer çalışanlara ödenen yolluk, ödenek ve maaşlardan vergi kesilmeyecektir. 3. 52. Maddenin 3. Paragrafına göre tayin edilen ve arabulucu, hakem veya komite üyesi olanlardan bu sözleşme çerçevesinde görülen davalarla ilişkin olarak eğer verginin hukuki dayanağı, merkezin yerleşim veya bu davanın görüldüğü yer veya bu ücret veya ödenklerin ödendiği yer ise hiçbir vergi alınmayacaktır. KISIM II: Merkezin Yargılama Yetkisi Madde 25: 1. Merkezin yargılama yetkisi, akit ülkeler (ya da onları oluşturan alt birimler ya da ülke tarafından merkeze sunmuş diğer akit devlet vatandaşları arasında yatırımlardan kaynaklanan hukuki uyuşmazlıkları kapsayacaktır. Taraflar rızalarını sunduktan sonra hiçir tarfaf bu olurlarını tek taraflı olarak geri alamaz. 2. Diğer akit ülke vatandaşları deyimi aşağıdakileri kapsar; a) Akit bir devletin vatandaşlığına sahip herhangi bir kişi harcinde 36. maddenin 3. paragrafı veya 28. maddenin 3. paragrafı uygulanarak istemleri kaydedilmiş ve anlaşmazlık tarihinde sözkonusu anlaşmazlığı merkeze sunmak üzere taraf olmuş ve diğer ülke vatandaşları. b) Akit ülke vatandaşlığına sahip herhangi bir yasa kişi haricinde, tarafların rızasıyla anlaşmazlığın Arabuluculuk veya Hakemliğe sunulduğu tarihe taraf olan devlet veya sözkonusu tarihte anlaşmazlığa taraf olan herhangi bir yasal kişi ve bu sözleşmenin amaçları doğrultusunda yabancı kontrolü yüzünden "diğer bir akit devlet vatandaşı" muamelesi görmesi kararlaştırılmış diğer taraflar. 3. Akit ülkenin herhangi bir alt birimi veya temsilcisi tarafınadn verilen rızalar bu devletin ayrıca onayının gerekmediğini bildirmediği durumlarda, devletin onayı gerekir. 4. Kabul ya da onay anında veya onaydan sonra herhangi bir zamanda herhangi bir akit devlet hangi anlaşmazlık türlerini Merkezin yargı yetkisine sunup sunmayacağını Merkeze bildirebilir. Genel Sekreterlik, bu bildirimi tüm taraf ülkelere gönderecektir.. Bu bildirim 1. Paragraftaki gerekli görülen rızayı oluşturmaz. Madde 26: Bu sözleşme çerçevesinde tarafların hakemlik için rızaları, aksi belirtilmediği takdirde, herhangi bir çözüm dışında bu hakemliğe rızaları demektir. Akid devlet bu rızalarının ön koşulu olarak yerel ve adli tüm çarelerin tüketilmiş olmasını isteyebilir. Madde 27: 1. Alınabilecek herhangi bir kakarın karşı tarafca uyulmaması ve uygulanmaması hali haricinde, bu sözleşme çerçevesinde Hakemliğe başvurmuş ve rızalarını göndermiş hiçbir akit devlet anlaşmazlığa muhatap olan kendi vatandaşlarına diplomatik koruma uygulayamaz ve uluslararası iddiada bulunamaz. 2. Birinci paragrafın amaçları doğrultusundaki diplomatik koruma anlaşmazlıkların çözümünü kolaylaştırma amacına yönelik gayriresmi diplomatik değişimleri kapsamaz. KISIM 3: ARABULUCULUK BÖLÜM I: Arabuluculuk İstemi Madde 28: 1. Arabuluculuk davası tesis etmek isteyen herhangi bir akit ülke veya akit ülke vatandaşı istemini bir örneğini diğer tarafada gönderecek olan Genel Sekreterliğe yazılı olarak iletmesi gerekmektedir. 2. Bu istem, anlaşmazlık konusu ile ilgili bilgileri, tarafların tanıtımını, arabuluculuk ve hakemlik işlemleri kurumu için yöntem ve kurallara uygun olarak arabuluculuğa rızalarını içerecektir. 3. Genel Sekreter sözkonusu istemi, istemde yeralan bilgiler ışığında, anlaşmazlığı Merkezin yargı yetkisi dışında bulmadığı takdirde kaydedecektir. Sonradan taraflara kayıt yapıldığını veya reddedildiğini bildirecektir. BÖLÜM 2: Arabuluculuk Komisyonunun Oluşturulması Madde 29: 1. Arabuluculuk Komisyonu (bundan sonra Komisyon olarak adlandırılacaktır) 28. Maddeye uygun bir istem kaydedildiğinde hemen oluşturulacaktır. 2. a) Komisyon bir arabulucudan veya tarafların anlaşarak tayin edecekleri tek sayıda arabuluculardan oluşacaktır. b) Taraflar, arabulucuların sayısında ve atama yönteminde anlaşmazlarsa, Komisyon ikisi her bir tarafça ayrı, ayrı atanacak bir de -ki aynı zamanda komisyon Başkanı olacaktır -tarafların anlaşması ile atanacak üç arabulucudan oluşacaktır. Madde 30: Eğer Komisyon 28. Maddenin 3. paragrafına göre istem kaydının Genel Sekreterlikçe dağıtımını izleyen 90 gün içinde veya tarafların daha önce zerinde anlaştığı bir sürede oluşturulamazsa, Başkan, taraflardan sirinin istemi üzerine, her iki tarafa da mümkün olduğunca danışarak atanamayan arabulucu veya arabulucuları atayacaktır. Madde 31: 1. Arabulucular, Başkanca 30. maddeye uygun olarak yapılan atamalar dışında, Arabulucu Paneli dışarısından da atanabilirler. 2. Arabulucular Paneli dışında atanan arabulucular 14. maddenin 1. paragrafınad dercedilen özellikleri taşımalıdırlar. BÖLÜM 3: Uzlaştırma Davası Madde 32:. 1. Komisyon yetkili olup olmadığını kendisi kararlaştıracaktır. 2. Uzlaşmazlığa, bu uzlaşmazlığa Merkezin yargı alanı içinde olmadığı veya diğer nedenlerle, Komisyonun yetki sınırları içerisine girmediği biçimde taraflardan birine itiraz edildiğinde, itirazın geçerliliğini veya ön bir soru olarak mı ele alınması gerektiğini Komisyon belirleyecketir. Madde 33: Herhangi bir arabuluculuk davası bu Bölüm hükümlerine göre yürütülecek ve taraflar başka bir şekil üzerinde anlaşmadığı takdirde, tarafların arabuluculuk isteminde bulundukları tarihte yürürlülükte olan arabuluculuk kurallarına göre işlem görecektir. İşlemin bu Bölümce veya Arabuluculuk kurallarınca veya tarafların üzerinde anlaştığı hususları kapsamadığı şeklinde bir itiraz geldiğini Komisyon sorun hakkında karar verecektir. Madde 34: 1. Komisyonun görevi taraflar arasındaki anlaşmazlıklara açıklık getirmek ve her iki tarafca kabul görecek koşullarla çözüm getirmeğe çalışmak olacaktır. Buna göre işlemin herhangi bir aşamasında Komisyon zaman zaman taraflara anlaşma koşulları tavsiye edebilir. Taraflar Komisyon ile, Komisyonun görevini yürütebilmesi için iyi niyetli işbirliği içerisinde olacaklar ve tavsiyelerini en dikkatli biçimde ele alacaklardır. 2. Taraflar anlaşmaya varabilirlerse Komisyon, anlaşmazlığa düşünülen konuların ve anlaşmanın sağlandığının kaydedildiği bir raporun yayınlanmasını sağlayacaktır. Eğer, davanın herhangi bir aşamasında. Komisyonda taraflar arasında bir anlaşmaya varılamayacağı kanaati olursa, Komisyon davayı durdurabilir ve anlaşmazlığın Komisyona sunulduğunu ve tarafların anlaşmaya varmakta başarısız olduklarını kaydeden bir rapor yayınlar. Eğer taraflardan biri davaya katılmazsa, Komisyon davayı düşürür ve taraflardan birinin davaya katılmadığını rapor eder. Madde 35: Taraflar üzerinde başka bir şekilde anlaşmadığı takdirde arabuluculuk davasındaki anlaşma önerilerine, yöntemine, beyanına, bildiriler görüşlerine dayanarak dava açmağa hak kazanamazlar. KISIM 4: HAKEMLİK BÖLÜM 1: Hakemlik İstemi Madde 36: 1. Hakemlik Davasının oluşturulmasını isteyen herhangi bir Akit Ülke veya vatandaşı konuyu genel sekreterliğe yazılı olarak bildirir ve Genel Sekreterlik istemin bir örneğini diğer tarafa iletir. 2. İstem, anlaşmazlık konularını, tarafların tanıtımın tarafların hakemlik ve arabuluculuk davasının açılma kurallarına uygun olarak hakemlik konusundaki rızalaını içeren belgeleri ihtiva edecektir. 3. Genel Sekreter, istemde yer alan bilgilere dayanarak anlaşmazlığın merkezin yargı alanı dışına taştığını saptamazsa istemi kaydedecek ve hemen taraflara istemin kaydedildiği veya kaydın reddedildiğini bildirecektir. BÖLÜM 2: Heyetin Oluşturulması Madde 37: 1. Hakem Heyeti (bundan sonra Heyet olarak adlandırılacaktır) 36. maddeye uygun bir istem kaydedildiğinde en kısa zamanda oluşturulacaktır. 2. a) Heyet yalnız bir hakemden veya tarafların üzerinde anlaşacağı tek sayıda tayin edilmiş hakemden oluşacaktır. b) Tarafların hakemlerin sayısında veya atanma yöntemi üzerinde anlaşamamaları halinde, Heyet, taraflarca ayrı, ayrı atanan birer ve Heyetin Başkanlığını yapacak, tarafların ortak atadığı bir hakemden olmak üzere üç hamekden oluşacaktır. Madde 38: Eğer Heyet 36. maddenin 3. paragrafına göre istem kaydının Genel Sekreterlikçe dağıtımını izleyen 90 gün içinde veya tarafların daha önce üzerinde anlaştığı bir sürede ouşturulmazsa, Başkan herhangi bir sıfatın istemi üzerine taraflara mümkün olduğunca danışarak atanamayan hakem veya hakemleri atayacaktır. Bu maddeye göre Başkanca atanan hakemler anlşamazlığa taraf olan Akit ülkenin vatandaşı veya Akit ülkelerin vatandaşlarından birinin taraf olduğu anlaşmazlığa taraf olan Akit ülkenin vatandaşı olamazlar. Madde 39: Hakemlerin çoğunluğu anlaşmazlığa taraf olan Akit ülkenin ve vatandaşı anlaşmazlığa taraf olan Akit ülkenin vatandaşı olmayacaktır. Bununla birlikte bu madde hükümleri tek hakem veya heyetin her bir üyesi tarafların rızası ile atanırsa uygulanmaz. Madde 40: 1. Hakemler, Hakemler Paneli dışında başkanın 38. maddeye göre atadıkları istisna olmak üzere, atanabilirler. 2. Hakemler Paneli dışında atanacaklar 14. maddenin 1. paragrafında dercedilen nitelikleri taşımalıdırlar. BÖLÜM 3: Heyetin Yetkisi ve İşlemleri Madde 41: 1. Heyet yetkili olup olmadığını kendisi karalaştıracaktır. 2. Anlaşmazlığa, bu anlaşmazlığın Merkezin yargı alanı içerisinde olmadığı veya diğer nedenlerle, Heyetin yetki sınırları içerisine girmediği biçimde taraflardan birine itirazın geçerliliğini veya ön bir soru olarak mı ele alınması gerektiğini Heyet belirleyecektir. Madde 42: 1. Heyet, anlaşmazlığa taraflarca üzerinde anlaşılacak Hukuk kuralları çerçevesinde karar verecektir. Anlaşma sağlanmaması halinde Heyet anlaşmazlığa taraf olan Akit ülkenin, hukukun (Kanunların çalışması halinde uygulanacak kurallar da dahil olmak üzere) ve Uluslararası hukukun uygulanabilir kurallarını uygulayacaktır. 2. Heyet, hukukun belirsizliği veya boşluğu karşısında bir çözüm getirrmeyebilir. 3. 1 ve 2. paragraf hükümleri, taraflar bu şekilde anlaştığı takdirde, Heyetin anlaşmazlığı hakkaniyet kuralları çerçevesinde çözmesine engel teşkil etmez. Madde 43: Taraflar başka türlü anlaşamadığı takdirde, davanın herhangi bir aşamasında, Heyet uygun görürse; a) Tarafları belge ve delil göstermeğe çağırabilir. b) Anlaşmazlık alanını ziyaret edebilir ve uygun gördüğü soruşturmayı yürütebilir. Madde 44: Hakemlik davası, taraflar başka biçimde anlaşamadkıları takdirde, bu bölüm hükümlerine ve tarafların Hakeme gittikleri tarihteki Hakemlik Kurallarına göre yürütülür. Bu bölümce veya Hakemlik Kurallarınca veya tarafların anlaştığı kurallarınca kapsanmayan bir sorun arz olunduğunda, Heyet soruna çözüm bulur. Madde 45: 1. Taraflardan birinin mahkemeye katılamaması veya davasını sunamaması diğer tarafın bir hak iddia etmesi olarak kabul edilmez. 2. Taraflardan birinin davanın herhangi bir aşamasında mahkemeye katılmaması veya olayı sunmaması halinde diğer taraf Heyetin iletilen sorunların çözümü ile ilgilenmesini ve karar vermesini isteyebilir. Karar verilmezden önce, Heyet, mahkemede bulunmayan veya davasını sunmayan tarafa, bu tarafın kasıtlı olarak yapmadığından emin olmadıkça ekbir süre vererek bu taraı uyarır. Madde 46: Taraflar başka biçimde anlaşmadığı takdirde, taraflardan birince istenmesi halinde heyet, tararfların rızası çerçevesinde ve Merkezin yargı yetkisi içerisinde anlaşmazlığın asli konusu dışında doğrudan ortaya çıkabilecek ek iddia ve karşı iddiaları belirleyecektir. Madde 47: Taraflar başka biçimde anlaşmadığı takdirde, Heyet şartların böyle gerektirdiğini düşünerek, her iki tarafın karşılıklı haklarını korumak için ihtiyati tedbirler tavsiye edebilir. KARAR Madde 48: 1. Heyet sorunlara üye çoğunluğu ile karar verir. 2. Heyetin kararı yazılı olacak ve oy veren tüm üyelerce imzalanacaktır. 3. Karar, Heyete sunulan her sorun içerecek ve temel alınan gerekçeleri belirleyecektir. 4. Heyetin herhangi bir üyesi karara kendi fikrini veya muhalefet şerhini, çoğunluğa katılsa da katılmasa da ekleyebilir. 5. Merkez tarafların rızası olmadan kendiliğinden kararı yayınlayamaz. Madde 49: 1. Genel Sekreter taraflara kararın tasdik edilmiy örneklerini tebliğ eder. Karar tebliği tarihinde yürürlüğe girer. 2. Heyet, kararın verilmesini izleyen 45 gün içerisinde taraflardan birinin başvurusu halinde diğer tarafı da haberdar ederek, kararda atladığı bir sorun hakkında karar verebilir ve karardaki yazım, aritmetik veya benzeri hataları düzeltebilir. Heyetin kakarı asli kararın bir parçası olacak ve asıl karar gibi tebliğ edilecektir. 51. maddenin 2. paragrafında ve 52. maddenin 2. paragrafında sağlanan zaman dilimleri kararın verildiği tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır. BÖLÜM 5: Kararın Yorumu, Düzeltilmesi ve Geçersiz Kılınması Madde 50: 1. Kararın anlamı veya kapsamı hakkında taraflar arasında bir anlaşmazlık olursa, taraflardan biri Genel Sekretere yazılı başvuruda bulunarak kararın yorumunu isteyebilir. 2. Başvuru, mümkün olursa, Kararı veren Heyete yapılmalıdır bu mümkün olmaz ise bu Kısmın 2. Bölümüne göre yeni bir Heyet oluşturulur. Heyet şartların böyle gerektirdiğini düşünerek, yeni karar aşamasında, eski kararın uygulanmasını durdurabilir. Madde 51: 1. Taraflardan biri Genel Sekretere yazılı başvuruda bulunarak karar verildiğinde Heyetçeve başvuruda bulunan tarafça bilinmeyen, başvuruda bulunanın ihmali nedeni ile bilmemezlik etmediği, bilinmesi kakarı etkileyecek nitelikte bir gerçeğin ortaya çıkması nedeni ile kararın düzeltilmesini isteyebilir. 2. Başvuru bu gerçeğin ortaya çıkmasından sonraki 90 gün içinde ve her hâlûkarda kararın verilmesinden sonraki 3 yıl içinde yapılmalıdır. 3. talep, mümkün olursa, kararı verenHeyete yapılmalıdır. Aksi halde bu bölümün 2.kısmına göre yeni bir Heyet oluşturulacaktır. 4. Heyet, şartların böyle gerektirdiğini düşünerek, yeri karar aşamasında, eski kararın uygulanmasını durdurabilir. Başvuruda bulunan, başvurusunda kararın ertelenmesini talep edersi, Heyet istemi hükme bağlayana kadar ihtiyari olarak ertelenir. Madde 52: 1. Taraflardan biri aşağıdaki hallerden birini veya bazıların öne sürerek, GenelSekreterliği yazılı başvuru ile kararın geçersizkılınmasını isteyebilir. a) Heyetin uygun bir şekilde oluşturulmadığı, b) Heyetin yetkisini aştığı, c) Heyetin üyelerinden birinin rüşvet aldığı, d) Mahkemenin temel kurallarından ciddi bir sapma olduğu, e) Kararın dayandığı gerçekleri belirtmediği, 2. Başvuru, rüşvet hali dışındaki bu durumda rüşvetin ortaya çıkmasından sonraki 20 gün içinde kararıizleyen 120 gün ve her hâlûkarda kararı izleyen 3 yıl içinde yapılmalıdır. 3. İstem ulaştığında, Başkan, Hakem Panelinden 3 kişiyi ad hoc Komiteye atar. Bu komite üyelerinden hiçbirisi kararı veren heyetin üyesi, bu Heyet üyelerinden hiçbirisi ile aynı ülke vatandaşı, anlaşmazlığa taraf olan ülke vatandaşı ve vatandaşı anlaşmazlığa taraf olan ülkenin vatandaşı, Akit Ülkelerden biri tarafından Hakem Paneline atanmış veya aynı anlaşmazlığa arabulucu olarak görev yapmış olamazlar. Komite, paragraf 3'de değinilen durumlar çerçevesinde kakarın tümünü veya bir parçasını geçersiz kılmaya yetkilidir. 4. Madde 41, 45, 48, 49, 53 ve 54 ile VI. ve VII. Kısımlar Komite önündeki mahkemede de "icabı halinde" uygulanır. 5. Komite, şartların öyle gerektirdiğini düşünerek, eski kararın yürürlüğünü yeni karar çıkana kadar edteleyebilir. Başvurusunda kararın yürütülmesi durdurulmasını isterse, yürütme Komite talebi karara bağlayana kadar ertelenir. 6. Karar geçersiz sayılırsa, anlaşmazlık tarafından birinin istemi halinde, bu Kısmın 2. Bölümüne göre oluşturukacak yeni bir Heyete sunulur. BÖLÜM 6: Kararın Tanınması ve Yürürlüğü Madde 53: 1. Karar tarafları bağlayıcı olacak, daha üst bir makama götürülmeyecek veya bu sözleşmede öngörülenler dışında bir çözüme konu olmayacaktır. Taraflar, bu sözleşme hükülerine göre kararın yürütülmesi durdurulmadıkça karara uyacaklar ve hükümlerini yerine getireceklerdir. 2. Bu Bölümün amacı uyarınca "karar" 50, 51 ve 52'nci maddeler çerçevesinde verilmiş kararları yorumlayacak, düzeltecek ve geçersiz kılabilecek kararları da içerecektir. Madde 54: 1. Her üye ülke bu sözleşmeye uygun olarak verilmiş her kararı bağlayıcı kabul edecek ve kararın parasal yükümlülüklerini kendi sınırları içerisinde kendi Devletinin mahkemesininin nihai bir kararı gibi yerine getirecektir. Federal Anayasalı bir akit ülke bu kararı Federal mahkemelerde yürütecek ve bu mahkemelerin karara Federe Devletin mahkemeleririn niha I bir kararı gibi yaklaşmalarını sağlayacaktır. 2. Bir akit ülkenin sınırları içerisinde bu kararın tanınmasını ve yürütlmesini isteyen taraf, akit devletin bu amaçla atayacağı uygun bur mahkeme veya otoriteyi Genel Sekreterce onaylanmış kararın bir örneği ile donatacaktır. Her akit devlet bu amaçla atayacağı uygun bir mahkemeyi veya diğer otoriteyi ve daha sonra bu atamada yapılacak değişikliği Genel Sekretere bildirecektir. 3. Kararın uygulanması, bu uygulamanın sınırları içinde akit devletin kararların uygulanmasına ilişkin yapacağı kanunları gereğince yapılacaktır. Madde 55: 54. maddedeki hiçbir şey, akit devletin veya herhangi bir yabancı devletin uygulamadan imtina edebileceği şekilde, akit Devletin yürürlükteki kanunlarına bir "deregasyon" (ayrılık) olarak yorumlanamaz. KISIM 5: Arabulucu ve Hakemlerin Değiştirilmesi ve Vasıfların Kaybolması Madde 56: 1. Bir komisyon veya bir Heyet oluşturulduktan ve dava görülmeye başlandıktan sonra aşağıdaki haller dışında, yapısı değişmeden kalacaktır. Eğer bir arabulucu veya hakem ölürse, mahcur olursa ve istifa ederse doğacak boşluk III. Kısmın 2.Bölümüne veya IV. Kısmın 2. Bölümüne göre doldurulacaktır. 2. Komisyon veya Heyetin bir üyesi, Panel üyeliğinin sona erdiğine bakılmaksızın üyeliğini sürdürecektir. 3. Eğer, taraflardan biri tarafından atanan bir arabulucu veya hakem üye oldğu Komisyon ve Heyetle anlaşmadan istifa etmişse, Başkan uygun Panelden bir kişiyi doğan boşluğu doldurmak için atayacaktır. Madde 57: Taraflardan biri bir Komisyon veya Heyete, 14. Maddenin 1. paragrafında istenilen niteliklere sahip olmadığını gösterir delillere dayanarak, üyelerin herhangi birinin ıskatını önerebilir. Hakemlik davasının taraflarnıdan biri IV. Kısmın 2. Bölümü gereğince yeterli olmadığını öne sürerek bir hakem vyea arabulucunun ıskatını önerebilir. Madde 58: Bir hakem veya arabulucunun ıskatı önerisi, hakkında karar aşağıda sayılan haler dışında heyet ve komisyonun diğer üyelerince alınır. Oyların eşit çıkması, tek hakem ve arabulucunun ıskatı önerisi veya hakem veya arabulucuların çoğunluğunun ıskatı önerisi halinde kararı Başkan alır. Eğer önerinin uygun görüldüğü karara bağlanırsa, kararın kapsadığı arabulucu veya hakem III Kısmın 2. Bölümü ve IV Kısmın 2. Bölümü hkümleri uyarınca değiştirilir. KISIM 6: Yargılama Giderleri Madde 59: Merkezin olanaklarının kullanılmasından doğan ve taraflarca ödenmesi gereken masraflar İdare Konseyince saptanan kurallara göre Genel Sekreterce belirlenir. Madde 60: 1. Her Komisyon ve her heyet, üyelerinin ödenek ve masraflarını İdari Konseyce koyulan sınırlar içerisnde Genel Sekretere danıştıktan sonar belirler. 2. Bu maddenin 1. Paragrafındaki hiçbir şey tarafları Komisyon ve Heyet üyelerine ödenecek ve masraflar üzerinde önceden anlaşmaktan alıkoyamaz. Madde 61: 1. Arabaluculuk davasında Merkez olanaklarının kullanılmasından doğan masraflar ve Komisyon üyelerinin ödenek ve masrafları taraflarca eşit olarak paylaşılır. Her taraf davaya ilişkin diğer masraflarla kendisi yükümlüdür. 2. Hakemlik davasında, taraflar üzerinde başka türlü anlaşamadığı takdirde, Heyet davaya ilişkin taraflarca yüklenilecek masrafları tayin eder ve bu masraflar, heyet üyelerinin ödenek ve masrafları ve Merkez olanaklarını kullanmanın masraflarının nasıl ve kim tarafından ödeneceğine karar verir. Bu karar, kararın bir parçasını oluşturur. KISIM 7: Dvanın Yeri Madde 62: Arabuluculuk ve Hakemlik Davaları aşağıda sayılan haller dışında Merkezde görülür. Madde 63: Eğer tarflar anlaşırsa arabulculuk ve hakemlik davaları aşağıdaki yerlerle görülebilir. a) Merkezin bu amaçla düzenleme yapacağı resmi ve özel herhangi uygunbur kuruluşta veya Daimi Hakemlik Divanında, veya, b) Genel Sekretere danıtıktan sonra Komisyon ve Heyetçe uygun görülecek olan herhangi bir diğer yerde. KISIM 8: Akit Devletler Arasındaki Anlaşmazlıklar Madde 64: Bu sözleşmenin yorumundan veya uygulanmasından doğan ve görüşmelerle çözüme kavuşturulamayan Akit Devletler arasındaki anlışmazlıklar Devletler başka bir çözüm yöntemi üzerinde anlaşmadıkları takdirde Uluslararası Adalet Divanına götürülür. KISIM 9: Değişiklik Madde 65: Akit devletlerden biri bu sözleşmenin değiştirilmesini önerebilir. Değişiklik metni, metinin görüşüleceği İdari Konseyin ilk toplantısından önce 80 günden az olmamak üzere Genel Sekretere iletilmelidir ve Genel Sekreterce tüm İdari Konsey üyelerine ulaştırılmalıdır. Madda 66: 1. Eğer İdari Konseyi 2/3'lük çoğunlukla değişikliği kabul ederse, değişiklik önerisi tüm akit devletlere teyid, kabul veya onay için dağıtılacaktır. Her değişiklik tüm akit devletlerin teyidi, kabul ve onayını sözleşmenin yeddi eminine bildirilmesinden 30 gün sonra yürürlüğe girer. 2. Hiç bir değşiklik, bu sözleşmeye taraf Devletlerin veya alt bölümlerinin veya temsilcilerin veya bu devlet vatandaşlarının, bu değişklik yürürlüğe ginmezden önce Merkezin yargılanmasından doğmuş haklarını ve yükümlülüklerini etkilemez. KISIM 10: Nihai Hükümler Madde 67: Bu sözleşme Banka üyesi devletler adına imzaya açılacaktır. Bu, Uluslararası Adalet Divanı Sözleşmesine taraf olan ve İdari konseyin 2/3'lük çoğunlukla sözleşmeyi davet ettiği Devletler adına imzaya açılacaktır. Madde 68: 1. Bu sözleşme imzacı devletlerin Anayasal düzenleelirine uygun olarak, imzacı devletlerin teyid, kabul ve onayı tabidir. 2. Bu sözleşme yirminci teyid, kabul veya onay aracırır teslim tarihinden 30 gün sonra yürürlüğe girer. Her devlet için teyid, kabul veya onay aracını teslim ettiği günden 30 gün sonra yürürlüğe girer. Madde 69: Her akit Devlet sınırları içinde bu sözleşemnin geçerli olmasını sağlayacak kanuni veya diğer önlemleri alır. Madde 70: Bu sözleşme, sözleşmenin kabulü veya onayı sırasında veya sonradan sözleşmenin yeddi emirine yazılı olarak sözleşme dışı alanlan bildiren bir kayıt konulmaması halinde, Akit Ülkenin Uluslararası ilişkilerinden sorumlu olduğu sınırları içerisinde geçerlidir. Madde 71: Herhangi bir akit ülke sözleşmenin yeddi emrinine yazı ile sözleşmeyi feshettiğini bildirebilir. Fesih bildirimin ulaşmasından 6 ay sonra yürürlüğe girer. Madde 72: Madde 70 ve 71'e uygun bir bildirim, o ülkenin veya ilgili alt birimlerinin veya temsilcilerinin veya vatandaşlarının, bildirimin ulaşmasından önce Merkezin rızası dışında doğan hak ve yükümlülüklerinin etkilemez. Madde 73: Bu sözleşmenin ve değişikliklerinin onay kabul ve teşid araçları bu sözleşmenin yeddi emini olarak işlem yapacak Bankaca muhafaza edilir. Yeddi emin bu sözleşmenin tasdik edilmiş örneklerini Banka üyesi ülkelere ve imzaya davet edilen ülkelere iletecektir. Madde 75: Yeddi emin bu sözleşmeyi Birleşmiş Milletler Sözleşmesinin 102. maddesine ve Genel Kurulca kabul edilen Kurallara göre Birleşmiş Milletler Sekreterine kayıt ettirecektir. Madde 75: Yeddi emin aşağıdaki tüm akit ülkelere bildirecektir: a) Madde 67'ye göre imzaları b) Madde 73'e göre muhafaza edilen onay, kabul ve teyid araçlarını c) Madde 68'e göre bu sözleşmenin yürürlüğe gireceği tarihi d) Madde 70'e göre uygulama dışı bırakılan sınırları e) Madde 66'ya göre herhangi bir dğeşikliğin yürürlüğe gireceği tarihi f) Madde 71'e göre yapılan fesih bilrimini Waşington'da İngilizce, Fransızca ve İspanyolca olarak ve her üçü'de eşit derecede muteber olmak üzere düzenlenmiş olup, sözkonusu Konvansiyon'dan doğan mükellefiyetlerini yerine getirmeyi altındaki imzalarla teşvik eden bir kopya Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası arşivlerinde saklanacaktır.
|
